13 · Usability Evaluation (ผู้ใช้ครั้งแรกที่ไม่ใช่สายเทค)
สถานะ: Heuristic review โดย BA · 17 พ.ย. 2569 · ประเมิน v2.1 · v2.2 เพิ่มข้อ 5 ด้านล่าง และสมมติฐาน UX ที่ต้องพิสูจน์อยู่ใน 18 ข้อ B
เป็นการประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญ ยังไม่ได้ทดสอบกับผู้ใช้จริง ต้องยืนยันด้วยการทดสอบกับผู้ใช้ 5 คน (03 รอบ 3) ก่อนอนุมัติ requirement
1. Walkthrough: ครั้งแรกที่เปิดใช้
| ขั้น | ผู้ใช้คิด | wireframe ช่วยอย่างไร | ความเสี่ยงที่เหลือ |
|---|
| เปิดมาครั้งแรก | "ทำอะไรได้บ้าง" | กล่องต้อนรับ 3 ข้อ หา / เขียน / เชื่อม, ช่องค้นหาใหญ่ | กล่องต้อนรับยังเป็นข้อความ ไม่ใช่ทัวร์แบบชี้ตำแหน่ง |
| อยากหาคำตอบ | "พิมพ์ยังไงดี" | ใช้ภาษาธรรมดาได้ ตัดคำไทยให้ มีปุ่มคัดลอกคำตอบในผลค้นหา | ถ้าใช้คำต่างจากในหน้า (เช่น "เงินปลายทาง" กับ "COD") จะไม่เจอ |
| อยากเขียน | "ต้องรู้อะไรก่อน" | เลือกแม่แบบ แล้วพิมพ์ได้เลยเหมือนเอกสาร ซ่อนการตั้งค่าไว้ | คำว่า "แม่แบบ" กับ "ประเภท" อาจสับสน |
| อยากลิงก์ | "ลิงก์ยังไง" | 3 ทาง: พิมพ์ @ / เลือกข้อความแล้วกด 🔗 / ปุ่ม "ลิงก์ให้" ในส่วน "พูดถึงแต่ยังไม่ลิงก์" | คนที่ไม่รู้จัก @ ต้องอาศัย placeholder และแถบเครื่องมือ |
| เห็นป้ายสถานะ | "แปลว่าอะไร" | แถบเดียว 3 คำถาม: ใครเห็น · พร้อมใช้ไหม · AI ใช้ไหม + ปุ่ม ? อธิบาย | ยังมีคำว่า "AI" ซึ่งคนบางกลุ่มอาจไม่สนใจ |
| เปิด Graph | "ดูอะไร" | เริ่มที่ space ของตัวเอง ซ่อนหน้าโดดๆ กดวงกลมแล้วเห็นตัวอย่างก่อนเปิด | คนทั่วไปอาจไม่เห็นประโยชน์ของ global graph (ต้องพิสูจน์ด้วยการทดสอบ) |
2. Heuristic review (Nielsen 10 ข้อ)
| # | Heuristic | ผล | หลักฐานใน wireframe | ข้อเสนอเพิ่ม |
|---|
| 1 | เห็นสถานะระบบ | ✅ | แถบสถานะ 3 ช่อง, แถบ "มีรุ่นรอตรวจ", ข้อความหลังบันทึก | — |
| 2 | ภาษาตรงกับผู้ใช้ | ⚠️ | ใช้ไทยทั้งหมด แต่ยังมี "Backlinks", "Graph View" | ทดสอบว่า "หน้าที่ลิงก์มา" เข้าใจกว่าไหม |
| 3 | ควบคุมและย้อนได้ | ✅ | ยกเลิกได้, ย้อนรุ่น, ไม่มีการลบถาวร | เพิ่ม "เลิกทำ" หลังลิงก์ให้ (P1) |
| 4 | สม่ำเสมอ | ✅ | หน้าจอเดียวทุกคน ปุ่มอยู่ที่เดิม | — |
| 5 | ป้องกันความผิดพลาด | ✅ | ล็อกข้อมูลสำคัญ, ยืนยันก่อนอนุมัติตัวเอง (v2.2), ต้องใส่เหตุผลตอนส่งกลับ, ยืนยันก่อนทิ้ง/เก็บถาวร/ลบ | เตือนเมื่อมีคนแก้หน้าเดียวกันอยู่ (D-14) |
| 6 | เห็นแทนที่จะต้องจำ | ✅ | แถบเครื่องมือบอก / และ @, placeholder ในย่อหน้าแรก | — |
| 7 | ยืดหยุ่น | ✅ | ⌘K ค้นหา, / และ @ สำหรับคนคล่อง, ปุ่มสำหรับมือใหม่ | — |
| 8 | เรียบง่าย | ⚠️ | ซ่อนการตั้งค่าหน้าและเมนู ⋯ ไว้ | แผงข้างหน้ายังยาว (5 กล่อง) ลองทำเป็นแท็บถ้าผู้ใช้สับสน |
| 9 | ช่วยแก้ข้อผิดพลาด | ✅ | ค้นไม่เจอ → สร้างหน้า, ส่งกลับมีเหตุผล | — |
| 10 | คำอธิบาย | ⚠️ | กล่องต้อนรับ, ปุ่ม ? ของสถานะ | ทำหน้าช่วยเหลือสั้นๆ (P1) |
3. เทียบก่อน-หลัง (v2.0 → v2.1)
| เรื่อง | v2.0 | v2.1 | ผลต่อคนทั่วไป |
|---|
| ตัวตนผู้ใช้ | เลือกบทบาทจาก dropdown บนหัว | บัญชีที่ login, ตัวสลับย้ายไปแผงทดสอบ | ไม่สับสนว่าต้องเลือกตัวเอง |
| Editor | กล่องแยกทีละบล็อก มีเส้นขอบ | กระดาษเรียบ, Enter ขึ้นย่อหน้า, / แทรก, ซ่อนตั้งค่า | เหมือน Word หรือ Google Docs มากขึ้น |
| ลิงก์ | @ หรือปุ่มเปิด modal | ป๊อปอัปตรงตำแหน่ง, เลือกข้อความแล้วลิงก์, "ลิงก์ให้" จากการพูดถึง | ลิงก์ได้หลายทางโดยไม่ต้องจำ |
| สถานะ | ป้าย 4–6 อัน | แถบเดียว 3 ช่อง + ปุ่ม ? | อ่านจบในครั้งเดียว |
| Sidebar | รายการแบนต่อ space | ต้นไม้ซ้อน ย่อ/ขยาย, "แสดงอีก N", กรองชื่อ, โปรด | ใช้ได้เมื่อมีหน้าเป็นร้อย |
| Graph | ทุก space พร้อมกัน | เริ่มที่ space เดียว, ซ่อนหน้าโดดๆ, ซูม/เลื่อน, สีตามสถานะ, ตัวอย่างชัด | ไม่รก เห็นประโยชน์เร็วขึ้น |
| ประวัติ | รุ่นอย่างเดียว | รุ่นของเนื้อหา + บันทึกกิจกรรม | ตอบได้ว่าใครเปลี่ยนอะไร |
v2.2 · สิ่งที่ปรับเพื่อลดทางตันและข้อความที่คนทั่วไปเข้าใจ
| ปัญหาใน v2.1 | v2.2 |
|---|
| ถูกส่งกลับแล้วไม่รู้จะทำอะไรต่อ | ปุ่ม "แก้แล้วส่งใหม่" / "ทิ้งการแก้นี้" + 🔔 พร้อมเหตุผล |
| ส่งตรวจแล้วเปลี่ยนใจไม่ได้ | "ถอนการส่งตรวจ" |
| ไม่รู้ว่าส่งเรื่องไปถึงใคร | modal แจ้งว่าผิดบอกชื่อเจ้าของ · ปุ่มส่งตรวจบอกชื่อ Reviewer |
| ฟอร์มว่างกดได้เงียบๆ | กล่องข้อความผิดพลาดในฟอร์มทุกจุด |
| ยกเลิกแล้วงานหาย | ถามยืนยันก่อนทิ้ง |
| เมนูที่กดไม่ได้หายไปเฉยๆ | แสดงเป็นสีจาง + เหตุผล เช่น "เฉพาะเจ้าของเนื้อหา Reviewer หรือ Admin" |
| หน้าที่ลิงก์หายไป | ป้าย 📦 / ⚠ ลิงก์เสีย + แถบ "แก้ลิงก์" |
| เข้าหน้า space ที่ไม่มีสิทธิ์ | "คุณไม่ได้อยู่ใน space นี้ · ขอสิทธิ์จาก Admin" |
| เมนู ⋯ ไม่มีชื่อ | "⋯ เพิ่มเติม" |
4. สิ่งที่ต้องพิสูจน์กับผู้ใช้จริง
- คนทั่วไปลิงก์ด้วย @ เองได้ไหม หรือใช้แต่ปุ่ม
- แถบสถานะ 3 ช่องเข้าใจโดยไม่ต้องกด ? ไหม
- Global graph ช่วยงานจริงไหม หรือแค่ดูสวย (stakeholder ยืนยันให้มีใน MVP แล้ว แต่ควรรู้ว่าใช้ทำอะไร)
- คำว่า Backlinks / Graph View ควรแปลเป็นไทยไหม
- แผงข้างหน้า 5 กล่องมากไปไหม